Бид бүгд хортой харилцаатай ч удаан тэсэж байгаа хүнийг мэддэг. Гаднаас нь харахад “Яагаад зүгээр л салаад явчихдаггүй юм бэ?” гэж бодогдоно. Гэхдээ бодит байдал дээр үүнээс гарах нь тийм ч амар биш.
Хүмүүсийг эрүүл биш, аз жаргалгүй харилцаанд барьж байдаг сэтгэлзүйн болон эмоцийн хүчнүүд байдаг. Эдгээр нь айдас, дадал зуршил, буруу сэтгэлгээтэй холбоотой.
Дараах 3 гол шалтгаан шинжлэх ухаанд суурилсан бөгөөд эдгээр нь хүний холбоо, шийдвэр гаргалт, өөрийн үнэлэмжийн талаар юу өгүүлдгийг харуулна.
1. ӨМНӨ ОРУУЛСАН ХӨРӨНГӨ ОРУУЛАЛТ
Хүн аль хэдийн маш их цаг, энерги, сэтгэл хөдлөл зарцуулсан зүйлдээ тухайн зүйл ажиллахгүй болсон ч орхиж чаддаггүй. Судалгаагаар хүн ямар нэг зүйлд илүү их хүч хөдөлмөр гаргах тусам түүнийг орхих нь улам хэцүү болдог. Учир нь хүмүүс өмнө нь оруулсан зүйлээ “алдчих вий” гэж айдаг.
Яагаад гацдаг вэ:
“Бид 5 жил хамт байсан шүү дээ”, “Дахин эхлэхийг хүсэхгүй байна” гэх бодлууд хүнийг эмоцийн өрөнд барьдаг. “Одоо надад аз жаргал өгч байна уу?” гэж асуухын оронд “Орхивол юуг алдах вэ?” дээр төвлөрдөг.
Санах зүйл:
Өнгөрсөнд оруулсан "зүйл" ирээдүйн аз жаргалыг батлахгүй. Хэрвээ энэ харилцаа таны тайван байдал, өсөлт, өөрийн үнэлэмжийг хордуулж байвал зогсоох цаг болсон байж болно.
2. ГАНЦААРАА ҮЛДЭХ АЙДАС
Ганцаардал аймшигтай санагддаг. Зарим хүний хувьд ганц бие байх нь хортой харилцаанд үлдэхээс ч илүү аймшигтай байдаг. Холбоо үүсгэх нь хүний биологийн суурь хэрэгцээ. Сэтгэл судлаач John Bowlby-ийн “attachment theory”-д хүн ойр дотно холбоо үүсгэхээр “програмчлагдсан” гэж үздэг. Мөн University of Toronto-ийн судалгаагаар өөрийгөө бага үнэлдэг, ганцаараа байхаас айдаг хүмүүс хангалтгүй харилцаанд үлдэх магадлал өндөр байдаг.
Яагаад гацдаг вэ:
Хэдий харилцаа муу байсан ч дараа нь ирэх хоосрол, ганцаардлын айдас илүү хүчтэй санагддаг. Тиймээс “ямар нэг холбоо байх нь огт байхгүйгээс дээр” гэж өөрийгөө итгүүлдэг.
Санах зүйл: Ганцаараа байна гэдэг ганцаардал гэсэн үг биш. Муу харилцаанаас салснаар илүү найдвартай холбоо үүсгэх, илүү эрүүл харилцаанд орж болох орон зай үүсдэг.
3. ӨӨРЧЛӨГДӨНӨ ГЭСЭН НАЙДВАР
Хүмүүс хамтрагч нь өөрчлөгдөнө, харилцаа сайжирна, сэтгэлзүйн дарамт зогсоно гэж найдсаар үлддэг. Энэ нь “intermittent reinforcement” буюу завсарлагатай шагналын зарчимтай холбоотой. Хэрвээ хамтрагч заримдаа хайр халамж үзүүлж, уучлал гуйдаг бол (муу үйлдлийн дараа ч) тархи “дахиад сайхан мөч ирж магадгүй” гэж итгэж, тэр тойрогт гацдаг.
Яагаад гацдаг вэ:
Тэд одоогийн бодит байдалд биш, харин “болох боломжтой ирээдүй”-д амьдарч байдаг. Сайн дурсамжийг санаж, мууг нь зөвтгөж, ирээдүйн өөр хувилбарыг хүлээсээр байдаг.
Санах зүйл:
Найдвар хүчтэй ч таныг өвдөлт дотор барьж байвал аюултай. Жинхэнэ өөрчлөлт тогтмол үйлдлээр харагддаг, зөвхөн амлалт, уучлалаар биш.
“ЗҮГЭЭР Л ЯВЧИХ” НЬ ХЭЦҮҮ
Хэрвээ та муу харилцаанд үлдэж байсан, эсвэл одоо байгаа бол та сул дорой гэсэн үг биш. Эдгээр шинжлэх ухаанд суурилсан шалтгаанууд яагаад явахад хэцүү байдгийг тайлбарлаж байгаа болохоос боломжгүй гэсэн үг биш.
Эхний алхам бол ухамсарлах. Та эдгээр хэв маягийг таньж эхэлмэгц өөрийг чинь барьж байгаа итгэл үнэмшлүүдийг сорьж, тайван байдал, эрх чөлөө, өөрийн үнэлэмжээ буцаан авах алхам хийж чадна. Заримдаа хамгийн зоригтой үйлдэл бол эвдэрсэн зүйлийг засах гэж үлдэх биш, харин таныг эвдэж байгаа зүйлээс холдох байдаг.
