Гэр бүл зохиох, байртай болох, хөршүүдтэйгээ дотно харилцах гээд нэгэн цагт амьдралын энгийн хэсэг байсан зүйлс өнөөдөр өмнөхөөсөө өөр болжээ. Технологи бидний амьдралыг хялбарчилсан ч зарим зүйлийг илүү төвөгтэй болгосон байж болох юм.
Хэдхэн үеийн өмнө хүмүүс 20 гаруй насандаа гэр бүл зохиож, өөрийн гэсэн орон байртай болж, хүүхэд өсгөх нь түгээмэл байв. Болзоонд явахын тулд биечлэн уулзаж, шинэ хүнтэй танилцахын тулд шууд ярилцдаг байсан бол өнөөдөр бидний халаасанд хэзээ ч дуусахгүй мэт контент, харилцаа холбоо, зугаа цэнгэлийн ертөнц багтах болжээ.
Гэвч амьдралын хэв маяг өөрчлөгдөхийн хэрээр өмнөх үеийнхэнд энгийн санагддаг байсан зарим зорилго залуу үеийнхний хувьд улам хол мэт санагдах болсон нь анхаарал татна.
1. ГЭР БҮЛ ЗОХИОХ НАС ХОЙШИЛЖ, ГАНЦ БИЕ АМЬДРАЛ ТҮГЭЭМЭЛ БОЛЖЭЭ
Өмнөх үеийнхний хувьд 20 гаруй насандаа гэр бүл зохиох нь амьдралын жам ёсны дараагийн алхам мэт байв. Харин өнөөдөр залуус боловсрол эзэмших, карьертаа анхаарах, санхүүгийн хувьд бие даах, өөрийгөө таньж мэдэхэд илүү их цаг зарцуулдаг болсон.
Үүний зэрэгцээ орон байр, өдөр тутмын хэрэглээний зардал нэмэгдэж, тогтвортой амьдралын суурь тавихад хүндрэл учрах нь бий. Тиймээс гэрлэлт, хүүхэдтэй болох шийдвэрийг хойшлуулах нь зарим хүний хувьд хувийн сонголтоос гадна эдийн засгийн нөхцөлтэй холбоотой болжээ.
Гэхдээ гэрлэх нас хойшлохыг заавал сөрөг өөрчлөлт гэж үзэх боломжгүй. Хүмүүс өөрийн хүсэл сонирхол, зорилго, харилцаандаа илүү ухамсартай хандах болсон нь ч үүнд нөлөөлж байна.
2. ӨӨРИЙН ГЭСЭН БАЙРТАЙ БОЛОХ МӨРӨӨДӨЛ УЛАМ ХОЛДСООР
Өмнөх үеийн зарим өрхөд нэг хүний орлогоор гэр бүлээ авч явж, орон байр худалдан авах боломж илүү бодитой байсан бол өнөөдөр олон залуу байрны урьдчилгаа, ипотекийн зээл, амьжиргааны зардалтай нүүр тулж байна.
Олон оронд орон сууцны үнэ, түрээс болон амьдралын өртөг өссөн нь залуусын бие даан амьдрах боломжид нөлөөлжээ. Зарим нь хамтран амьдрах, байр түрээслэх, эцэг эхтэйгээ удаан хугацаанд амьдрах сонголт хийх болсон бол зарим нь орон сууцтай болох зорилгоо хойшлуулахад хүрдэг.
Өмнө нь насанд хүрсэн хүний амьдралын нэг хэсэг мэт ойлгогддог байсан өөрийн гэсэн гэр оронтой болох зорилго өнөөдөр урт хугацааны санхүүгийн төлөвлөгөө шаарддаг томоохон даваа болжээ.
3. БОЛЗОО ЯРИАНААС БУС, ПРОФАЙЛААС ЭХЭЛДЭГ БОЛОВ
Өмнө нь хэн нэгэнтэй танилцахын тулд найз нөхдөөрөө дамжуулан уулзах, нэг сургуульд сурах, нэг ажлын байранд ажиллах эсвэл санамсаргүй байдлаар ярилцаж эхлэх нь түгээмэл байлаа.
Харин өнөөдөр болзооны аппликейшн, сошиал медиа шинэ харилцаа эхлүүлэх түгээмэл сувгуудын нэг болжээ. Хүмүүс биечлэн уулзахаасаа өмнө зураг, танилцуулга, сонирхол болон мессежээр дамжуулан бие биеэ таних боломжтой болсон.
Энэ нь газарзүйн зайнаас үл хамааран шинэ хүнтэй танилцах боломжийг нэмэгдүүлсэн ч өөр нэг асуудал бий. Хүнийг богино танилцуулга, хэдхэн зурагт тулгуурлан дүгнэх, сонголт хэт олон мэт санагдах, харилцааг эхлүүлэхээсээ өмнө цахим орчинд удаан харилцах зэрэг нь болзооны туршлагыг өөрчилжээ.
Технологи танилцах боломжийг нэмэгдүүлсэн ч бодит харилцаа үүсгэхэд шаардлагатай итгэлцэл, ойлголцлыг орлож чадахгүй хэвээр байна.
4. УЙДАХ ЗАВ Ч БИДЭНД ҮЛДСЭНГҮЙ
Өмнө нь автобус хүлээх, замд явах, ганцаараа суух зэрэг энгийн мөчүүдэд хүмүүс ном унших, орчноо ажиглах эсвэл зүгээр л бодолд автах нь түгээмэл байв. Учир нь анхаарал сарниулах зүйлс өнөөдрийнх шиг үргэлж бэлэн байдаггүй байлаа.
Харин одоо хэдхэн секунд сул зав гарахад л утсаа гаргаж, TikTok үзэх, Instagram гүйлгэх, тоглоом тоглох эсвэл шинэ бичлэг үзэх боломжтой. Уйдсан мөч бүрийг контентоор дүүргэхэд тун амархан болжээ.
Мэдээж технологи бидэнд мэдлэг олж авах, бүтээлч байдлаа хөгжүүлэх, бусадтай холбогдох асар олон боломж өгсөн. Гэхдээ үргэлж мэдээлэл хүлээн авч байх нь анхаарлаа төвлөрүүлэх, тайван амрах, өөрийн бодолтойгоо ганцаараа үлдэх боломжийг багасгаж болзошгүй.
Заримдаа юу ч хийхгүй байх нь цаг үрэх биш, харин оюун санаагаа амраах хэрэгцээ юм.
5. БОЛОВСРОЛ ЭЗЭМШИХЭД Ч ИЛҮҮ ИХ ЗАРДАЛ ШААРДАГДАХ БОЛЖЭЭ
Өмнөх үеийнхтэй харьцуулахад өнөөдөр олон залуу дээд боловсрол эзэмшихийн тулд сургалтын төлбөр, байр, хоол, тээвэр зэрэг олон зардлыг тооцох шаардлагатай болдог.
Зарим улсад оюутны зээл боловсрол эзэмших боломжийг нэмэгдүүлдэг ч сургуулиа төгссөний дараа олон жилийн турш төлөх санхүүгийн үүрэг болж үлддэг. Ингэснээр залуу хүмүүс ажил мэргэжлээ сонгох, байр худалдан авах, гэр бүл зохиох зэрэг дараагийн шийдвэрээ гаргахдаа зээлийн дарамтыг харгалзан үзэхэд хүрч болно.
Гэхдээ боловсролын хүртээмж улс орон бүрд ялгаатай бөгөөд сургалтын төлбөр, зээлийн хэмжээ, төлбөрийн нөхцөл ч өөр байдаг. Тиймээс энэ өөрчлөлтийг дэлхий даяар ижил байдлаар өрнөж буй үзэгдэл гэж үзэх боломжгүй.
6. ХӨРШҮҮДЭЭ ТАНИХАА БОЛЬЖ, ГЭР БҮЛИЙНХЭН НЭГ ШИРЭЭНД СУУСАН Ч УТСАНДАА АНХААРАХ БОЛЖЭЭ
Нэгэн цагт хөршүүд бие биеэ таньж, хэрэгтэй үедээ тусалж, хүүхдүүд нэг гудамжинд хамт тоглох нь олон нийтийн амьдралын нэг хэсэг байв. Харин өнөөдөр хотжилт, хүмүүсийн завгүй хуваарь, ойр ойрхон нүүх, цахим харилцаа нэмэгдэх зэрэг хүчин зүйлс хөршүүдийн хоорондын харилцаанд нөлөөлж байна.
Гэр бүлийн хүрээнд ч үүнтэй төстэй өөрчлөлт ажиглагдана. Өмнө нь оройн хоолны үеэр өдөрт болсон явдлаа ярилцаж, нэг нэгнийхээ яриаг сонсох нь гэр бүлийн харилцааны чухал хэсэг байлаа. Харин одоо нэг ширээнд хамт суусан ч хүн бүр өөрийн утсыг оролдох тохиолдол бий.
Гэхдээ технологи хүмүүсийг заавал холдуулдаг гэсэн үг биш. Алс хол амьдардаг гэр бүлийн гишүүдтэйгээ дүрст дуудлагаар ярилцах, найз нөхөдтэйгөө холбоотой байх зэрэг олон давуу талтай. Харин асуудал нь технологи ашиглаж буйдаа бус, хамт байгаа хүмүүсдээ хэр их анхаарал хандуулж байгаад оршиж болох юм.
ТЭГВЭЛ БИД ҮНЭХЭЭР ӨМНӨХ ҮЕИЙНХНЭЭСЭЭ ДОР АМЬДАРЧ БАЙНА УУ?
Заавал тийм гэж хэлэх боломжгүй. Өнөөдөр бид өмнөх үеийнхний төсөөлж ч байгаагүй мэдлэг, технологи, ажлын боломж, харилцааны сувгуудад хүрэх боломжтой болсон. Хүмүүс өөрийн хүссэн амьдралын хэв маягаа сонгох, гэрлэх эсэхээ шийдэх, дэлхийн хаанаас ч суралцах, ажиллах боломжтой болжээ.
Гэвч технологийн дэвшил, эдийн засгийн өсөлт бүр хүн бүрийн амьдралыг автоматаар хялбар болгодоггүй. Өөрийн гэсэн орон байртай болох, санхүүгийн хувьд бие даах, утасгүйгээр тайван суух, ойр дотнын хүмүүстэйгээ чанартай цаг өнгөрүүлэх зэрэг энгийн мэт зүйлсэд бид зориуд цаг, хүчин чармайлт гаргах шаардлагатай болжээ.
Магадгүй гол асуулт нь Өмнөх үеийнхний амьдрал илүү сайхан байсан уу? гэхээс илүүтэйгээр Бидэнд илүү олон боломж бий болсон ч үнэхээр чухал зүйлсдээ хангалттай цаг гаргаж чадаж байна уу? гэдэгт оршиж болох юм.
262
