ТЭД 2030 ОН ГЭХЭД ХИЙМЭЛ ОЮУНААР ДЭЛХИЙД ТЭРГҮҮЛЭХ ЗОРИЛТ ТАВЬЖЭЭ
БНХАУ-ын Хиймэл оюуны талаарх хөгжил, цаашдын чиг хандлагын талаар Монгол, Хятадын харилцаа, олон улсын харилцааны чиглэлээр мэргэшсэн хятад судлаач, олон улс судлалын доктор (Ph.D) Х.Баатархүү илтгэл танилцууллаа.
AI нь зөвхөн шинжлэх ухаан, инновац, технологи төдийгүй хүний амьдралын хэв маяг, эдийн засгийн бүтцийг өөрчилж байна. Иймд үүнийг зөв ойлгох, ёс зүйн шаардлагыг бий болгох нь чухал гэдгийг онцлов.
2023 онд ChatGPT гарч ирснээс хойш ердөө 3 жилийн дотор AI-ийн хөгжил маш хурдацтай өөрчлөгдөж, хүн төрөлхтний төсөөллөөс давсан бүтээлч чадвартай болж байна.
БНХАУ-ын AI-ийн түүх ба төрийн бодлого
Түүхэн эхлэл: Хятадын AI-ийн хөгжил саяхных биш, бүр 1956 оны шинжлэх ухаан, технологийн хөгжлийн төлөвлөгөөнөөс эхлэлтэй гэв.
Бодлогын үе шатууд:
2015 он: "Интернэт+" (Internet Plus) бодлого гарсан.
2016 он: "13-р таван жилийн төлөвлөгөө"-нд AI-ийг тусгасан.
2017 он: Төрийн зөвлөлөөс "Шинэ үеийн хиймэл оюун ухааны хөгжлийн төлөвлөгөө"-г баталж, 2030 он гэхэд AI-ийн онол, технологи, хэрэглээгээр дэлхийд тэргүүлэгч гүрэн болох зорилт тавьсан.
2018, 2022, 2025 онууд: Төрийн бодлогын баримт бичгүүд, цагаан болон хөх номууд дараалан гарч, 2035 оны алсын хараанд AI-ийг тэргүүлэх чиглэл болгон онцолсон.
Зах зээлийн хэмжээ ба хөрөнгө оруулалт (2025 оны байдлаар)
Зах зээлийн үнэлгээ: 2025 онд Хятадын AI салбарын үндсэн зах зээлийн хэмжээ 1.2 их наяд юань буюу ойролцоогоор 170 тэрбум ам.долларт хүрсэн.
Хөрөнгө оруулалт:
Хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалт 2025 онд өмнөх оноос 32%-иар өсөж, 120 тэрбум юаньд хүрсэн (ихэвчлэн гарааны компаниуд руу чиглэсэн).
Төрийн өмчит сангууд болон үндэсний хэмжээний сангууд (жишээ нь Чинхуа их сургуулийн сан) 60 гаруй тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалт хийсэн.
Онцлох ялгаа: АНУ-д томоохон компаниуд (Meta, OpenAI, Google гэх мэт) өөрсдөө дэргэдээ судалгааны төв байгуулж хөрөнгө оруулдаг бол Хятадад Alibaba, Tencent, Baidu зэрэг аварга компаниуд ирээдүйтэй жижиг, залуу гарааны компаниудад хөрөнгө оруулах замаар хөгжүүлдэг.
Аж ахуйн нэгж ба Тооцоолох хүчин чадал: Хятадад AI чиглэлээр дагнан ажилладаг **6,600 гаруй** компани бий (дэлхийн нийт AI компаниудын 15%). Тооцоолох хүчин чадал нь 1.59 тэрбум гигабайтад хүрсэн.
Тэргүүлэгч компаниуд ба "Ханжөүгийн 6 луу"
Томоохон тоглогчид: Tencent (WeChat), Alibaba (Qwen), Baidu, Huawei, ByteDance (Douyin/TikTok), Ping An, ICBC зэрэг компаниуд зах зээлийг тэргүүлж байна.
Ханжөүгийн 6 жижиг луу Сүүлийн үед дэлхийд хүчтэй гарч ирж буй залуучуудын үүсгэн байгуулсан 6 гарааны компани онцгой анхаарал татаж байна. Үүнд: DeepSeek, Unitree (робот), Game Science (Black Myth: Wukong), BrainCo, Deep Robotics, Manycore нар багтана. Эдгээрийн үүсгэн байгуулагчид нь ихэвчлэн 1980, 1990-ээд оны залуучууд байдаг.
АНУ ба БНХАУ-ын өрсөлдөөн, патент, судалгаа
Патент: Дэлхийн AI-ийн нийт патентын 60 гаруй хувийг Хятадын компаниуд (Tencent, Ping An, Baidu тэргүүтэй) эзэмшиж байна. Үндсэн AI-ийн патентын 80 хувийг АНУ, Хятад хоёр улс хамтдаа эзэмшиж байна.
Эрдэм шинжилгээ, хүний нөөц: AI-ийн судалгааны өгүүллийн тоогоор Хятад улс 2020 оноос хойш АНУ-ыг гүйцэж түрүүлсэн. Дэлхийн шилдэг AI судлаачдын бараг 50% нь хятад гаралтай эрдэмтэд байна. Гэсэн хэдий ч Хятадад 250 сая хүн (хүн амын 17%) AI хэрэглэж байгаа тул 4-5 сая хүний нөөцийн дутагдалтай хэвээр байна.
Загварын өрсөлдөөн: 2024 онд АНУ, Хятадын AI загваруудын чанарын зөрүү 100 орчим байсан бол 2025 оны эцэст энэ зөрүү 10 хүрэхгүй болж ойртсон. 2026 оны эхээр Хятадын загварууд тоо болон чанараар гүйцэх хандлагатай байна.
2025–2026 оны онцлох ололт амжилтууд
DeepSeek-ийн тэсрэлт: 2025 онд DeepSeek гарч ирснээр AI хөгжүүлэх зардлыг эрс бууруулж, нээлттэй эхийн (open-source), үнэ төлбөргүй загвараар дэлхийн 140 гаруй оронд татагдсан. Олон улсын математикийн олимпиадын алтан медалийн түвшинд бодлого бодох чадвартай болсон.
Manus (AI Agent): 2025 оны 3-р сард гарсан Manus нь зөвхөн ярилцахаас гадна бие даан шийдвэр гаргаж, даалгавар гүйцэтгэдэг (AI Agent) шинэ шатанд шилжсэн.
Тооцооллын хурд ба супер компьютер:
Huawei-ийн CloudMatrix 384 супер компьютер нь Nvidia-ийн GB200-аас 1.7 дахин хурдан ажиллаж байна.
China Mobile болон Huawei хамтран AI-ийн токен боловсруулах хурдыг 372 дахин нэмэгдүүлсэн.
"Зүчунжи-3" (Zuchongzhi-3) квант компьютер нь хамгийн хурдан супер компьютерээс 10 квадриллион дахин хурдан ажилласан.
Тархины үйл ажиллагааг дуурайсан "Үкүн" (Wukong) компьютер нь 2 тэрбум гаруй мэдрэлийн эс, 100 тэрбум синапсыг тооцоолж байна.
Бобот ба Дрон: Бээжинд хүн дүрст роботуудын хагас марафон болон олимп зохион байгуулагдсан бөгөөд зарим роботын хурд Усэйн Болтын дээд амжилтыг давсан. Шэньжэнь хотод 5,000–10,000 ам.долларын үнэтэй гэрийн туслах роботууд супермаркетуудад зарагдаж эхэлсэн.
Хэрэглээ ба ирээдүйн чиг хандлага (AGI ба ASI)
Салбар бүрийн хэрэглээ: Эрүүл мэнд (оношилгоо, мэс засал, уургийн бүтцийг таамаглах), боловсрол (Чинхуа их сургуулийн бүх оюутан, багш нар AI туслахтай болсон), үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуй, спорт зэрэг бүх салбарт нэвтэрсэн.
15-р таван жилийн төлөвлөгөө (2026–2030): 2031 он гэхэд Хятадын AI-ийн зах зээлийг 10 их наяд юаньд хүргэх зорилт тавьсан.
Ирээдүйн чиглэл: AI нь зөвхөн текст бичихээс хальж, бие даан сэтгэж, төлөвлөж, гүйцэтгэдэг AGI (Ерөнхий хиймэл оюун ухаан) болон ASI (Супер хиймэл оюун ухаан) руу шилжиж байна. Гэхдээ ажлын байр цөөрөх, хувийн мэдээллийн аюулгүй байдал, ёс зүйн эрсдэлүүд тулгарч байгаа тул хүн ба AI-ийн хамтын ажиллагаа, олон улсын зохицуулалт хамгийн чухал болж байна.
ТЭД 2030 ОН ГЭХЭД ХИЙМЭЛ ОЮУНААР ДЭЛХИЙД ТЭРГҮҮЛЭХ ЗОРИЛТ ТАВЬЖЭЭ
БНХАУ-ын Хиймэл оюуны талаарх хөгжил, цаашдын чиг хандлагын талаар Монгол, Хятадын харилцаа, олон улсын харилцааны чиглэлээр мэргэшсэн хятад судлаач, олон улс судлалын доктор (Ph.D) Х.Баатархүү илтгэл танилцууллаа.
AI нь зөвхөн шинжлэх ухаан, инновац, технологи төдийгүй хүний амьдралын хэв маяг, эдийн засгийн бүтцийг өөрчилж байна. Иймд үүнийг зөв ойлгох, ёс зүйн шаардлагыг бий болгох нь чухал гэдгийг онцлов.
2023 онд ChatGPT гарч ирснээс хойш ердөө 3 жилийн дотор AI-ийн хөгжил маш хурдацтай өөрчлөгдөж, хүн төрөлхтний төсөөллөөс давсан бүтээлч чадвартай болж байна.
БНХАУ-ын AI-ийн түүх ба төрийн бодлого
Түүхэн эхлэл: Хятадын AI-ийн хөгжил саяхных биш, бүр 1956 оны шинжлэх ухаан, технологийн хөгжлийн төлөвлөгөөнөөс эхлэлтэй гэв.
Бодлогын үе шатууд:
2015 он: "Интернэт+" (Internet Plus) бодлого гарсан.
2016 он: "13-р таван жилийн төлөвлөгөө"-нд AI-ийг тусгасан.
2017 он: Төрийн зөвлөлөөс "Шинэ үеийн хиймэл оюун ухааны хөгжлийн төлөвлөгөө"-г баталж, 2030 он гэхэд AI-ийн онол, технологи, хэрэглээгээр дэлхийд тэргүүлэгч гүрэн болох зорилт тавьсан.
2018, 2022, 2025 онууд: Төрийн бодлогын баримт бичгүүд, цагаан болон хөх номууд дараалан гарч, 2035 оны алсын хараанд AI-ийг тэргүүлэх чиглэл болгон онцолсон.
Зах зээлийн хэмжээ ба хөрөнгө оруулалт (2025 оны байдлаар)
- Зах зээлийн үнэлгээ: 2025 онд Хятадын AI салбарын үндсэн зах зээлийн хэмжээ 1.2 их наяд юань буюу ойролцоогоор 170 тэрбум ам.долларт хүрсэн.
- Хөрөнгө оруулалт:
- Хувийн хэвшлийн хөрөнгө оруулалт 2025 онд өмнөх оноос 32%-иар өсөж, 120 тэрбум юаньд хүрсэн (ихэвчлэн гарааны компаниуд руу чиглэсэн).
- Төрийн өмчит сангууд болон үндэсний хэмжээний сангууд (жишээ нь Чинхуа их сургуулийн сан) 60 гаруй тэрбум юанийн хөрөнгө оруулалт хийсэн.
- Онцлох ялгаа: АНУ-д томоохон компаниуд (Meta, OpenAI, Google гэх мэт) өөрсдөө дэргэдээ судалгааны төв байгуулж хөрөнгө оруулдаг бол Хятадад Alibaba, Tencent, Baidu зэрэг аварга компаниуд ирээдүйтэй жижиг, залуу гарааны компаниудад хөрөнгө оруулах замаар хөгжүүлдэг.
Аж ахуйн нэгж ба Тооцоолох хүчин чадал: Хятадад AI чиглэлээр дагнан ажилладаг **6,600 гаруй** компани бий (дэлхийн нийт AI компаниудын 15%). Тооцоолох хүчин чадал нь 1.59 тэрбум гигабайтад хүрсэн.
Тэргүүлэгч компаниуд ба "Ханжөүгийн 6 луу"
Томоохон тоглогчид: Tencent (WeChat), Alibaba (Qwen), Baidu, Huawei, ByteDance (Douyin/TikTok), Ping An, ICBC зэрэг компаниуд зах зээлийг тэргүүлж байна.
Ханжөүгийн 6 жижиг луу Сүүлийн үед дэлхийд хүчтэй гарч ирж буй залуучуудын үүсгэн байгуулсан 6 гарааны компани онцгой анхаарал татаж байна. Үүнд: DeepSeek, Unitree (робот), Game Science (Black Myth: Wukong), BrainCo, Deep Robotics, Manycore нар багтана. Эдгээрийн үүсгэн байгуулагчид нь ихэвчлэн 1980, 1990-ээд оны залуучууд байдаг.
АНУ ба БНХАУ-ын өрсөлдөөн, патент, судалгаа
Патент: Дэлхийн AI-ийн нийт патентын 60 гаруй хувийг Хятадын компаниуд (Tencent, Ping An, Baidu тэргүүтэй) эзэмшиж байна. Үндсэн AI-ийн патентын 80 хувийг АНУ, Хятад хоёр улс хамтдаа эзэмшиж байна.
Эрдэм шинжилгээ, хүний нөөц: AI-ийн судалгааны өгүүллийн тоогоор Хятад улс 2020 оноос хойш АНУ-ыг гүйцэж түрүүлсэн. Дэлхийн шилдэг AI судлаачдын бараг 50% нь хятад гаралтай эрдэмтэд байна. Гэсэн хэдий ч Хятадад 250 сая хүн (хүн амын 17%) AI хэрэглэж байгаа тул 4-5 сая хүний нөөцийн дутагдалтай хэвээр байна.
Загварын өрсөлдөөн: 2024 онд АНУ, Хятадын AI загваруудын чанарын зөрүү 100 орчим байсан бол 2025 оны эцэст энэ зөрүү 10 хүрэхгүй болж ойртсон. 2026 оны эхээр Хятадын загварууд тоо болон чанараар гүйцэх хандлагатай байна.
2025–2026 оны онцлох ололт амжилтууд
DeepSeek-ийн тэсрэлт: 2025 онд DeepSeek гарч ирснээр AI хөгжүүлэх зардлыг эрс бууруулж, нээлттэй эхийн (open-source), үнэ төлбөргүй загвараар дэлхийн 140 гаруй оронд татагдсан. Олон улсын математикийн олимпиадын алтан медалийн түвшинд бодлого бодох чадвартай болсон.
Manus (AI Agent): 2025 оны 3-р сард гарсан Manus нь зөвхөн ярилцахаас гадна бие даан шийдвэр гаргаж, даалгавар гүйцэтгэдэг (AI Agent) шинэ шатанд шилжсэн.
Тооцооллын хурд ба супер компьютер:
- Huawei-ийн CloudMatrix 384 супер компьютер нь Nvidia-ийн GB200-аас 1.7 дахин хурдан ажиллаж байна.
- China Mobile болон Huawei хамтран AI-ийн токен боловсруулах хурдыг 372 дахин нэмэгдүүлсэн.
- "Зүчунжи-3" (Zuchongzhi-3) квант компьютер нь хамгийн хурдан супер компьютерээс 10 квадриллион дахин хурдан ажилласан.
- Тархины үйл ажиллагааг дуурайсан "Үкүн" (Wukong) компьютер нь 2 тэрбум гаруй мэдрэлийн эс, 100 тэрбум синапсыг тооцоолж байна.
- Бобот ба Дрон: Бээжинд хүн дүрст роботуудын хагас марафон болон олимп зохион байгуулагдсан бөгөөд зарим роботын хурд Усэйн Болтын дээд амжилтыг давсан. Шэньжэнь хотод 5,000–10,000 ам.долларын үнэтэй гэрийн туслах роботууд супермаркетуудад зарагдаж эхэлсэн.
Хэрэглээ ба ирээдүйн чиг хандлага (AGI ба ASI)
Салбар бүрийн хэрэглээ: Эрүүл мэнд (оношилгоо, мэс засал, уургийн бүтцийг таамаглах), боловсрол (Чинхуа их сургуулийн бүх оюутан, багш нар AI туслахтай болсон), үйлдвэрлэл, хөдөө аж ахуй, спорт зэрэг бүх салбарт нэвтэрсэн.
15-р таван жилийн төлөвлөгөө (2026–2030): 2031 он гэхэд Хятадын AI-ийн зах зээлийг 10 их наяд юаньд хүргэх зорилт тавьсан.
Ирээдүйн чиглэл: AI нь зөвхөн текст бичихээс хальж, бие даан сэтгэж, төлөвлөж, гүйцэтгэдэг AGI (Ерөнхий хиймэл оюун ухаан) болон ASI (Супер хиймэл оюун ухаан) руу шилжиж байна. Гэхдээ ажлын байр цөөрөх, хувийн мэдээллийн аюулгүй байдал, ёс зүйн эрсдэлүүд тулгарч байгаа тул хүн ба AI-ийн хамтын ажиллагаа, олон улсын зохицуулалт хамгийн чухал болж байна.


22











