Өнөөдөр хайртай хүндээ сэтгэлээ илэрхийлэхдээ эсвэл найздаа баяр хүргэхдээ сонгодог энгийн нэгэн цэцэг. Харин хэдэн зуун жилийн өмнө алтанзулын ховор булцуу асар өндөр үнэд хүрч, зарим тохиолдолд тухайн үеийн байшингийн үнээс ч давж байжээ.
Төв Азиас гаралтай энэ цэцэг Османы эзэнт гүрний ордноос Европт хүрч, улмаар Нидерландын соёл, цэцгийн үйлдвэрлэлтэй салшгүй холбогдсон байна. Ингээд Tulip-ийн тухай таны мэдэхгүй байж болох сонирхолтой баримтуудыг хүргэе.
1. Tulip Нидерландаас гаралтай биш
Өнгө өнгийн Tulip-ийн талбайг хараад энэ цэцгийг Нидерландын уугуул гэж бодох нь элбэг. Гэвч үнэндээ Tulipa төрлийн зэрлэг зүйлүүдийн байгалийн тархац Төв Азиас Европын өмнөд хэсэг хүртэл өргөн хүрээтэй бөгөөд Монголын зарим бүс нутагт ч зэрлэгээр ургадаг.
Харин Нидерланд улс Tulip-ийг өргөн хэмжээгээр тариалж, олон төрлийн сорт гарган, дэлхийн цэцгийн худалдааны томоохон төв болгосноороо энэ цэцэгтэй хамгийн ихээр холбогдох болжээ.
2. Tulip Османы эзэнт гүрний үед онцгой цэцэг байв
3. Нэгэн цагт Tulip-ийн булцуу байшингаас ч үнэтэй байжээ
17-р зууны Нидерландад Tulip-ийн ховор сортын булцуу маш өндөр үнэд хүрч эхэлсэн байна.
Энэ үзэгдлийг өнөөдөр “Tulip Mania” буюу “Tulip-ийн хэт шүтэлтийн үе” хэмээн нэрлэдэг. Хүмүүс булцууг зөвхөн цэцэг тарихын тулд бус, үнэ нь өснө гэсэн хүлээлтээр худалдаж, дахин борлуулдаг байжээ.
Зарим ховор булцуу тухайн үеийн жирийн ажилчны олон жилийн орлоготой тэнцэхүйц үнэд хүрч, цөөн тохиолдолд байшингийн үнээс ч давж байсан тухай түүхэн баримтууд бий.
Гэхдээ нэг зүйлийг анхаарах хэрэгтэй. “Нидерландын бүх хүн Tulip худалдаж, улс орны эдийн засаг сүйрсэн” гэх мэтээр яригддаг хувилбарууд нь хэтрүүлэгтэй. Орчин үеийн түүхчид Tulip Mania-ийн цар хүрээ болон эдийн засагт үзүүлсэн нөлөөг өмнө нь яригддаг шиг асар том байсан эсэхэд эргэлздэг.
4. Tulip-ийг үрээр биш булцуугаар нь ихэвчлэн тарьдаг
Tulip бол булцуут ургамал. Тиймээс цэцэрлэгчид ихэвчлэн үрээр бус булцуугаар нь тарьдаг.
Ихэнх сортыг намар тарьж, өвлийн хүйтэн үеийг өнгөрсний дараа хавар цэцэглүүлдэг. Харин үрээр ургуулсан Tulip цэцэглэх хүртлээ хэдэн жил шаардагдаж болно.
Өөрөөр хэлбэл, хавар цэцэглэж буй Tulip-ийн ард өмнөх намар тарьсан жижигхэн булцуу байдаг гэсэн үг.
5. Tulip улаан, шараас гадна маш олон өнгөтэй
Tulip-ийн хэдэн зуун сорт, таримал хэлбэр бий бөгөөд өнгө, хэмжээ, дэлбээний хэлбэрээрээ эрс ялгаатай.
Улаан, шар, цагаан, ягаан, улбар шар, нил ягаан зэрэг олон өнгөтэйгээс гадна хоёр ба түүнээс олон өнгө хосолсон сорт ч байдаг.
Зарим Tulip-ийн дэлбээ тотины өд шиг хөвсгөр, зарим нь сараана цэцэгтэй төстэй нарийхан хэлбэртэй, зарим нь олон давхар дэлбээтэй байдаг.
6. Өнгө бүр өөр өөр утгатай гэж үздэг
Tulip нь олон орны цэцгийн бэлгэдэлд хайр, гоо үзэсгэлэн, халамж болон шинэ эхлэлтэй холбогддог.
Ялангуяа улаан Tulip нь хайр дурлал, гүн сэтгэлийн илэрхийлэл болгон түгээмэл хэрэглэгддэг.
Харин цэцгийн өнгөний бэлгэдэл улс орон, соёлын уламжлалаас шалтгаалан ялгаатай байж болох ч түгээмэл ойлголтоор:
- Улаан – хайр, романтик мэдрэмж
- Ягаан – халамж, энхрийлэл
- Шар – баяр баясгалан, нөхөрлөл
- Цагаан – цэвэр ариун байдал, хүндлэл
- Нил ягаан – эрхэмсэг байдал
Тиймээс хайртай хүндээ улаан, найздаа шар эсвэл ягаан, талархал илэрхийлэхдээ цагаан Tulip сонгох нь түгээмэл.
7. Tulip шинэ эхлэлийг бэлгэдэхэд тохиромжтой
Tulip хавар цэцэглэдэг учраас шинэ эхлэлтэй холбон ойлгох нь бий.
Тиймээс төрсөн өдөр, төгсөлт, шинэ ажил эхлэх, шинэ амьдралын үе шатанд шилжих зэрэг баярт үйл явдалд Tulip бэлэглэх нь тохиромжтой.
Ялангуяа шинээр танилцсан хүн, найз нөхөддөө хэт романтик утга өгөхгүйгээр бэлэглэхийг хүсвэл шар, ягаан эсвэл цагаан Tulip сонгож болно.
8. Tulip-ийг нэг дор бөөнөөр нь цэцэглэдэг гэж бодож болохгүй
Tulip-ийн цэцэглэлтийн хугацаа сорт болон цаг уурын нөхцөлөөс хамаарч өөр өөр байдаг.
Зарим сорт эрт хавар, зарим нь дунд болон хожуу хавар цэцэглэдэг. Тиймээс Нидерланд зэрэг Tulip ихээр тариалдаг орнуудад өөр өөр сортын цэцэглэлтийн хугацааг зохицуулснаар олон долоо хоногийн турш өнгөлөг талбайг харах боломжтой болдог.
9. Tulip-ийн цэцэг өөрөө идэх зүйл биш
Tulip-ийн булцуу болон бусад хэсгийг хүнсэнд хэрэглэх зориулалттай гэж үзэж болохгүй. Зарим хэсгийг нь залгисан тохиолдолд хордлого, ходоод гэдэсний зовиур үүсгэж болдог бөгөөд арьсанд хүрэхэд цочрол өгч болно.
Тиймээс гоёлын цэцэг гэдгээр нь ашиглахаас бус хоол хүнсэнд хэрэглэхээс зайлсхийх хэрэгтэй.
Нидерланд яагаад Tulip-ийн орон болсон бэ?
Tulip анх Нидерландад ургаагүй ч тус улс түүнийг тариалах, үржүүлэх, худалдаалах чиглэлээр асар том үйлдвэрлэл бий болгосон.
Өнөөдөр Нидерландын хаврын улиралд үргэлжлэх Tulip-ийн талбайнууд дэлхийн өнцөг булан бүрээс жуулчдыг татдаг. Ингэснээр Төв Азиас гаралтай цэцэг Нидерландын хамгийн танигдсан бэлгэдлүүдийн нэг болжээ.
Гэхдээ Tulip-ийн түүхийг илүү сонирхолтой болгодог зүйл нь зөвхөн үзэсгэлэнтэй цэцэг гэдэгтээ биш. Энэ жижигхэн булцуу Османы ордны урлаг, Нидерландын худалдаа, цэцгийн үйлдвэрлэл, тэр ч байтугай дэлхийн санхүүгийн түүхтэй хүртэл холбогдож ирсэн байна.
2709
