Туркийн Истанбул хотод хөл тавьсан хүн бүр нэгэн ижил дүр зургийг гайхан биширдэг. Тэнд муурнууд рестораны хамгийн тухтай сандал дээр үүрлэж, дэлгүүрийн лангуун дээр зүүрмэглэж, хүмүүс нь тэднийг тойрон гарах бус хооллон энхрийлдэг. Туркчуудын хувьд муур бол ердөө нэг гудамжны амьтан биш, харин хотынх нь соёл, түүхийн салшгүй нэг хэсэг юм.
Шашин ба соёлын гүн холбоос
Турк улсад муур ийм их хүндлэгддэг хамгийн том шалтгаан нь Исламын шашны уламжлалтай шууд холбогддог. Исламын соёлд муурыг цэвэр ариун амьтан гэж үздэг бөгөөд зөнч Мухаммедын Муизза хэмээх хайртай муурны тухай домог үүнд том нөлөө үзүүлжээ. Зөнч муураа сэрээхгүйн тулд нөмрөгийнхөө ханцуйг хайчилж үлдээсэн гэх түүх нь амьтныг энэрэн хайрлах Турк түмний ёс зүйн үндэс болсон юм. Тиймдээ ч өнөөдөр Туркчууд муурыг эзэнгүй амьтан гэж хардаггүй, харин бурхнаас илгээсэн хүндэт зочин гэж үзэн, хаалга бүрийн гадна хоол, ус бэлдэж тавьдаг байна.
Түүхэн "Хамгаалагчид"
Османы эзэнт гүрний үед Истанбул хот модон байшингуудаас бүрддэг байсан нь харх, оготно үржих таатай нөхцөл болдог байв. Энэ үед муурнууд хотын ариун цэврийг сахиж, аюулт тахлаас сэргийлдэг гол аврагчид болсон түүхтэй. Мөн дэлхийн өнцөг бүрээс ирэх худалдааны хөлөг онгоцнууд ачаа бараагаа мэрэгчдээс хамгаалахын тулд муур авч явдаг байсан нь Истанбулын боомтыг муурны томоохон цугларалтын цэг болгожээ. Энэхүү түүхэн хэрэгцээ нь цаг хугацааны явцад гүн гүнзгий түүх, соёл болон хувирсан юм.
Бусад улс орнууд яагаад муур шүтдэг вэ?
Муурыг дээдлэх үзэл зөвхөн Туркээр хязгаарлагдахгүй.
Эртний Египетэд муурыг бурханчлан шүтдэг байсан анхны соёл иргэншил. Тэд муурыг Бастет бурхны илэрхийлэл гэж үзэн, тэднийг гэмтээсэн хүнийг цаазаар авах хүртэл хатуу хуультай байв. Мөн тэд муурыг муу ёрын сүнснээс хамгаалагч гэж итгэдэг байжээ.
Японд Киото болон бусад хотуудад муурны сүмүүд олон бий. Японы соёлд муур нь эзэндээ аз жаргал, эд баялаг авчирдаг $Maneki-neko$ (Далладаг муур) гэх бэлгэдэлтэй.
Тоо баримтаас харахад
Өнөөдөр Турк улсад ойролцоогоор 4-6 сая орчим муур амьдардаг бөгөөд зөвхөн Истанбул хотод л гэхэд 125,000-аас илүү гудамжны муур бий гэсэн статистик байдаг. Хамгийн гайхалтай нь Туркийн засгийн газар 2021 онд амьтны эрхийн хуульдаа өөрчлөлт оруулж, гудамжны амьтдыг "эд зүйл" биш "амьд бие" гэж хүлээн зөвшөөрсөн юм. Энэ нь амьтныг тамлах эсвэл хорлох үйлдлийг эрүүгийн гэмт хэрэгт тооцож, шоронд хорих ял оноодог болсон дэлхийн цөөн орнуудын нэг болгожээ.
Сонирхолтой баримт:
Истанбулын алдарт Гли (Gli) хэмээх муур Аяа София сүмд 16 жил амьдарсан бөгөөд дэлхийн олон орны жуулчдын хайрыг татсан "алдартан" байв.
Kedi (Муур) баримтат кино:
Турк муурны соёлыг дэлхий дахинд таниулсан "Kedi" (2016) баримтат кино нь шүүмжлэгчдээс маш өндөр үнэлгээ авч, олон улсын кино наадмуудаас шагнал хүртсэн байдаг.
Э.Баярцэцэг
