Гадаадын их сургуульд суралцах, олон улсын хөтөлбөрт хамрагдах, санхүүгийн дэмжлэг авах хүсэлтэй олон оюутан тэтгэлгийн өргөдөл гаргадаг. Гэвч сайн голч дүн, олон төрлийн сертификат, идэвхтэй оролцоо нь дангаараа тэтгэлэг авах баталгаа болдоггүй. Өргөдөл гаргагчийн зорилго, туршлага, үнэт зүйл, цаашид бий болгох үр нөлөөг харуулахад тэтгэлгийн эсээ чухал үүрэгтэй.
Тэгвэл эсээ бичихдээ ямар алдаа гаргахаас зайлсхийх хэрэгтэй вэ?
1. Өөрийнхөө тухай ерөнхий зүйл бичих
«Би багаасаа амжилтад хүрэхийг хүсдэг байсан», «Би нийгэмд хувь нэмэр оруулахыг хүсдэг» гэх мэт өгүүлбэр олон эсээнд давтагддаг. Ийм санаа буруу биш ч бодит жишээгүй үед өргөдөл гаргагчийн онцлогийг харуулж чаддаггүй.
Хэрхэн засах вэ?
Ерөнхий санаагаа бодит туршлагаар баталгаажуулаарай. Ямар асуудалтай тулгарсан, өөрөө юу хийсэн, үүнээс юу сурсан, тэр туршлага таны зорилгод хэрхэн нөлөөлснийг тайлбарлах нь илүү үр дүнтэй.
2. Амжилтаа жагсаахаас хэтрэх
Эсээ нь CV-гээ дахин хуулбарлах газар биш. Олимпиадын шагнал, сертификат, сайн дурын ажил, сурлагын амжилтаа дараалан бичсэн ч тэдгээрийн цаана ямар хүн байгааг уншигч ойлгохгүй үлдэж болно.
Хэрхэн засах вэ?
Хамгийн их утга учиртай нэг эсвэл хоёр туршлагаа сонго. Тэдгээрээс ямар ур чадвар эзэмшсэн, ямар бэрхшээл давсан, үзэл бодол тань хэрхэн өөрчлөгдсөнийг харуул. Амжилтын тооноос илүү тухайн туршлагаас олж авсан сургамж чухал байж болно.
3. Яагаад энэ тэтгэлгийг хүсэж байгаагаа тодорхой тайлбарлахгүй байх
«Би олон улсын орчинд суралцахыг хүсдэг», «Харвардад сурах нь миний мөрөөдөл» гэх мэт тайлбар нь хүсэл эрмэлзлийг илэрхийлдэг боловч тухайн хөтөлбөрийг яагаад сонгосныг хангалттай тайлбарлахгүй.
Хэрхэн засах вэ?
Хөтөлбөрийн сургалтын агуулга, судалгааны чиглэл, менторын боломж, мэргэжлийн орчин зэрэг өөрийн зорилготой холбоотой тодорхой зүйлсийг судал. Тэдгээр нь таны одоогийн хэрэгцээ болон ирээдүйн төлөвлөгөөнд хэрхэн нийцэж байгааг тайлбарла.
4. Ирээдүйн зорилгоо хэт ерөнхий бичих
«Би ирээдүйд сайн мэргэжилтэн болно», «Эх орондоо тусална» гэх мэт зорилго эерэг боловч хэрэгжүүлэх арга зам, хүлээгдэж буй үр дүн нь тодорхойгүй байдаг.
Хэрхэн засах вэ?
Богино болон урт хугацааны зорилгоо ялга. Тэтгэлгийн дараа ямар мэдлэг эзэмшсэн байх, түүнийгээ ямар төсөл, судалгаа эсвэл мэргэжлийн ажилд ашиглах, хэнд ямар үр өгөөж бий болгохоо тайлбарлаарай. Боломжтой бол ахиц дэвшлээ хэмжих бодит үзүүлэлт дурдана.
5. Эсээний асуултад шууд хариулахгүй байх
Зарим өргөдөл гаргагч өөрийн амьдралын түүхийг сонирхолтой бичихэд анхаарсаар тухайн эсээнд тавьсан үндсэн асуултыг орхигдуулдаг. Мөн үгийн хязгаарыг хэтрүүлэх нь санаагаа цэгцтэй илэрхийлэхэд саад болдог.
Хэрхэн засах вэ?
Эхлээд асуултын гол шаардлагыг тодорхойл. Дараа нь эсээний үндсэн санаа, нотлох жишээ, дүгнэлтээ төлөвлө. Бичиж дууссаны дараа догол мөр бүр үндсэн асуултад хариулж байгаа эсэхийг шалга.
6. Хэт сүржин, хиймэл хэллэг ашиглах
Тэтгэлэг авахын тулд эсээгээ аль болох сүртэй, мэргэжлийн сонсогдох үг хэллэгээр дүүргэх шаардлагагүй. Өөрийн бодит туршлагатай нийцэхгүй амжилт, хэтрүүлсэн мэдэгдэл, утга тодорхойгүй өгүүлбэр нь итгэл үнэмшлийг бууруулж болно.
Хэрхэн засах вэ?
Өөрийн бодит дуу хоолойгоор бич. Хийсэн ажлаа үнэн зөв тайлбарлаж, өөрийн оруулсан хувь нэмрийг бусдын оролцооноос ялгаж харуул. Хиймэл оюун ухааны хэрэгсэл ашигласан бол тухайн тэтгэлгийн дүрэм, зааврыг дагаж, эцсийн эсээний үнэн зөв байдал болон өөрийн дуу хоолойг хадгал.
7. Эсээгээ хяналгүй илгээх
Үг үсгийн алдаа, давтагдсан санаа, логик холбоо муутай догол мөр, буруу нэрлэсэн хөтөлбөр зэрэг жижиг алдаа ч өргөдлийн чанарт нөлөөлж болно. Ялангуяа өөр тэтгэлэгт зориулж бичсэн эсээгээ шууд хуулж ашиглах нь тохиромжгүй.
Хэрхэн засах вэ?
Эсээгээ хэд хэдэн удаа, өөр өөр зорилгоор уншиж шалгаарай.
- Эхний удаа: асуултад бүрэн хариулсан эсэх.
- Хоёр дахь удаа: санааны уялдаа, бүтэц, жишээний бодитой байдал.
- Гурав дахь удаа: хэл найруулга, дүрэм, үгийн тоо, хөтөлбөрийн нэр болон бусад мэдээллийн үнэн зөв байдал.
Боломжтой бол өөр хүнээр уншуулж, ойлгомжгүй эсвэл итгэл төрүүлэхгүй хэсгийн талаар санал аваарай.
336
