Монголчуудын хувьд “9-р сарын 1” гэхэд хичээлийн шинэ жил, шинэ дэвтэр ном, дүрэмт хувцас, анхны хонхны дуу шууд санаанд ордог. Харин дэлхийн улс орнуудаар аялахад хичээлийн шинэ жил яг энэ өдөр эхэлдэг гэсэн нийтлэг дүрэм байдаггүй.
Зарим улс хавар шинэ хичээлийн жилээ эхлүүлдэг бол дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хэсэгт өвлийн төгсгөлөөр сурагчид хичээлдээ ордог. Түүнчлэн улс бүр шинэ хичээлийн жилийн эхлэлийг өөрийн гэсэн өвөрмөц уламжлалаар тэмдэглэдэг.
ЯПОН: 4-Р САРД САКУРА ЦЭЦЭГЛЭХ ҮЕЭР ХИЧЭЭЛ ЭХЭЛНЭ
Японд хичээлийн шинэ жил ихэвчлэн 4-р сард эхэлдэг. Энэ нь тус улсын санхүүгийн жил, ажлын шинэ жил мөн 4-р сард эхэлдэгтэй холбоотой.
Япончуудын хувьд хавар бол “шинэ эхлэл”-ийн бэлгэдэл. Тиймээс сургуулийн шинэ жил сакура цэцэглэдэг үетэй давхцдаг нь энэ өдрийг бүр ч онцгой болгодог.
Шинээр сургуульд элсэн орж буй хүүхдүүдийн хувьд элсэлтийн ёслол буюу “nyūgakushiki” чухал үйл явдалд тооцогддог. Сурагчид шинэ дүрэмт хувцсаа өмсөж, гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт сургуулийнхаа өмнө зураг авах нь түгээмэл.
Японы Боловсрол, соёл, спорт, шинжлэх ухаан, технологийн яамны сургалтын материалд ч 4-р сар, сакура болон элсэлтийн ёслолыг хамтатган дурдсан байдаг.
ӨМНӨД СОЛОНГОС: 3-Р САРД ШИНЭ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛ ЭХЭЛДЭГ
Монголчуудтай ойрхон санагдаж болох ч Өмнөд Солонгост хичээлийн шинэ жил 3-р сарын эхээр эхэлдэг.
Тус улсын 2026 оны шинэ хичээлийн жил ч 3-р сард эхэлсэн бөгөөд сургуулиуд шинэ сурах бичгүүдээ тараах зэрэг бэлтгэлээ хоёрдугаар сарын сүүлээр хийж байжээ.
Сурагчид шинэ дүрэмт хувцас, шинэ хэрэглэлтэйгээ сургуульдаа ирж, шинэ анги, шинэ багш, шинэ найз нөхөдтэйгөө танилцдаг. Ингэснээр солонгос сурагчдын хувьд 3-р сар нь шинэ эхлэлийн сар болдог.
ГЕРМАН: ХҮҮХДҮҮД “АМТТАНГААР ДҮҮРЭН КОНУС” БАРЬЖ СУРГУУЛЬДАА ОРДОГ
Германд анх удаа сургуульд орж буй хүүхдүүдийн хамгийн сонирхолтой уламжлалын нэг нь “Schultüte” юм.
Энэ нь хүүхдийн хэмжээтэй шахуу том цаасан конус бөгөөд дотор нь чихэр, жижиг тоглоом, бичгийн хэрэглэл болон бяцхан бэлгүүд хийдэг.
Хүүхэд анхныхаа хичээлд орох өдөр гэр бүлийнхэнтэйгээ хамт ёслолын байдлаар сургуульдаа очиж, Schultüte-гээ тэврэн зураг авах нь түгээмэл. Германы албан ёсны мэдээллийн порталд ч анхны хичээлийн өдрийг гэр бүлээрээ тэмдэглэж, хүүхдэд Schultüte өгдөг уламжлалыг дурдсан байдаг.
ФРАНЦ: “LA RENTRÉE” БУЮУ АМРАЛТААС ӨДӨР ТУТМЫН АМЬДРАЛДАА ЭРГЭН ОРОХ ҮЕ
Францад хичээлийн шинэ жил ихэвчлэн 9-р сарын эхээр эхэлдэг бөгөөд үүнийг “la rentrée” гэж нэрлэдэг.
Гэхдээ энэ нь зөвхөн хүүхдүүд сургуульдаа буцаж очихыг хэлдэггүй. Урт зуны амралтын дараа хүмүүс ажил, сургууль, өдөр тутмын хэвшилдээ эргэн орж буй үеийг бүхэлд нь илэрхийлдэг ойлголт юм.
Францын хичээлийн амралтууд мөн нэгэн жигд биш. Тус улс сургуулийн амралтыг хэд хэдэн бүсэд хувааж зохицуулдаг бөгөөд өвөл, хаврын амралтын хугацаа бүсээсээ шалтгаалан өөр байдаг.
ОХУ: 9-Р САРЫН 1 БОЛ “МЭДЛЭГИЙН ӨДӨР”
Харин Монголтой хамгийн төстэй жишээний нэг нь ОХУ.
Оросын сурагчид 9-р сарын 1-нд хичээлийн шинэ жилээ эхлүүлдэг бөгөөд энэ өдрийг “Мэдлэгийн өдөр” (День знаний) хэмээн тэмдэглэдэг.
Ялангуяа нэгдүгээр ангид орж буй хүүхдүүдийн хувьд энэ өдөр онцгой ач холбогдолтой. Сурагчид багшдаа цэцэг барьж, сургуулийн нээлтийн ёслол, урлагийн тоглолт зэрэг арга хэмжээнд оролцдог уламжлалтай.
АНУ: “9-Р САРЫН 1” ГЭСЭН ТОГТСОН ӨДӨР БАЙХГҮЙ
АНУ-д хичээлийн шинэ жил улс даяар нэг өдөр эхэлдэггүй.
Сургуулийн хуанлийг орон нутгийн сургуулийн дүүргүүд шийддэг тул ихэнх сурагч 8-р сарын дунд үеэс 9-р сарын эхэн хүртэлх хугацаанд хичээлдээ ордог. Тиймээс нэг хотын хүүхэд 8-р сард хичээлдээ орж байхад өөр мужийн хүүхэд 9-р сард эхлэх боломжтой.
Америкт “back-to-school” улирал өөрөө томоохон соёлын үзэгдэл болсон. Хүүхдүүд шинэ цүнх, хувцас, хичээлийн хэрэглэлээ бэлдэж, эцэг эхчүүд хүүхдийнхээ “first day of school” зургийг авах нь түгээмэл.
ШИНЭ ЗЕЛАНД: БИДНИЙ 9-Р САРЫН ЭХЭНД ХАВАР ЭХЭЛЖ БАЙНА
Дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хэсэгт байгаа улс орнуудын хувьд хичээлийн жилийн хуваарь бүр өөр.
Шинэ Зеландад хичээлийн шинэ жил 1-р сарын сүүлээс 2-р сарын эхээр эхэлж, дөрвөн улиралд хуваагддаг. Жишээлбэл, улсын сургуулиудын шинэ хичээлийн жил 1-р сарын сүүлээс 2-р сарын эхний долоо хоногт багтан эхлэх зохицуулалттай байдаг.
Өөрөөр хэлбэл, Монголын хүүхдүүд 9-р сард шинэ хичээлийн жилээ угтаж байхад Шинэ Зеландын сурагчид хэдийнээ жилийнхээ гуравдугаар улиралд орчихсон байдаг.
АВСТРАЛИ: ШИНЭ ХИЧЭЭЛИЙН ЖИЛ ЗУНЫ АМРАЛТЫН ДАРАА ЭХЭЛНЭ
Австрали мөн дэлхийн бөмбөрцгийн өмнөд хэсэгт оршдог учраас хичээлийн жил нь Монгол болон Европын орнуудынхаас өөр хуваарьтай.
Ихэнх муж, нутаг дэвсгэрт хичээлийн шинэ жил 1-р сарын сүүлээс 2-р сарын эхээр эхэлж, дөрвөн улиралтай байдаг. Зуны урт амралт нь 12-р сар, 1-р сар болон 2-р сарын эхний өдрүүдийг хамардаг
ТЭГВЭЛ ЯАГААД УЛС ОРНУУД ӨӨР ӨӨР САРД ХИЧЭЭЛЭЭ ЭХЛҮҮЛДЭГ ВЭ?
Үүнд нэг л шалтгаан байдаггүй.
Уур амьсгал, газарзүйн байрлал, түүхэн уламжлал, санхүүгийн жилийн бүтэц, хөдөө аж ахуйн улирал болон тухайн улсын боловсролын тогтолцоо зэрэг олон хүчин зүйл нөлөөлдөг.
Тиймээс “хичээлийн шинэ жил заавал 9-р сарын 1-нд эхэлдэг” гэдэг нь дэлхий нийтийн дүрэм биш.
Харин 9-р сарын эхлэл нь дэлхийн олон орны нийтлэг загварын нэг юм. Нөгөө талд Япон 4-р сард, Өмнөд Солонгос 3-р сард, Шинэ Зеланд болон Австрали 1–2-р сард шинэ хичээлийн жилээ эхлүүлдэг.
Ингээд бодоход нэг л өдөр хүүхдүүд дэлхийн өнцөг булан бүрт “шинэ эхлэл”-ээ эхлүүлдэггүй. Хэн нэгэн нь сакура цэцэглэж байхад анхны хонхоо сонсож, өөр нэг нь асар том амттангаар дүүрэн Schultüte тэвэрч, харин нөгөө хэсэг нь зуны халуунд амралтаа үргэлжлүүлж байдаг ажээ.
