Их сургуульд элсэх шалгалт нь дэлхийн улс орон бүрт өөрийн гэсэн онцлогтой байдаг. Зарим нь зөвхөн мэдлэг шалгадаг бол зарим нь бүтээлч сэтгэлгээ, логик чадвар, ярилцлага зэрэг олон төрлийн шалгуурыг ашигладаг. Энэ удаагийн нийтлэлээрээ дэлхийн улс орнуудын элсэлтийн шалгалтын сонирхолтой онцлогуудыг хүргэж байна.
1.Хятад улсын “Гаокао” шалгалт нь дэлхийн хамгийн өрсөлдөөнтэй шалгалтуудын нэг юм. Жил бүр арван саяас илүү сурагч оролцдог бөгөөд хэдхэн өдрийн шалгалт тэдний ирээдүйн боловсролын замыг тодорхойлдог.
2.Өмнөд Солонгост “Сүнүн” хэмээх элсэлтийн шалгалтын өдөр бүхэл бүтэн улс орон сурагчдаа дэмждэг. Замын хөдөлгөөнийг зохицуулж, онгоцны нислэгийн цагийг хүртэл өөрчилдөг нь дэлхийд ховор үзэгдэл юм.
3.Япон улсад их сургуульд элсэх өрсөлдөөн маш өндөр байдаг. Тиймээс сурагчид багаасаа нэмэлт сургалтын төвүүдэд суралцаж, элсэлтийн шалгалтад олон жил бэлтгэдэг.
4.Энэтхэгийн JEE шалгалт нь инженерийн чиглэлийн шилдэг сургуулиудад элсэх гол шалгуур юм. Энэхүү шалгалтын математик, физикийн бодлогууд маш хүнд гэдгээрээ алдартай.
5.АНУ-д SAT болон ACT шалгалтууд өргөн хэрэглэгддэг. Гэсэн ч олон их сургууль сүүлийн жилүүдэд сурагчийн эсээ, нийгмийн идэвх, манлайллын чадварыг илүүтэй үнэлэх болсон.
6.Финландын их сургуулиуд элсэгчдийн логик сэтгэлгээ, асуудал шийдвэрлэх чадварыг чухалчилдаг. Тэд зөвхөн цээжилсэн мэдлэгээр бус, мэдлэгээ хэрхэн ашиглаж байгааг үнэлдэг онцлогтой.
7.Франц улсад зарим нэр хүндтэй дээд сургуулиуд элсэгчдээс аман болон бичгийн шалгалт авдаг. Энэ нь сурагчийн мэдлэгээс гадна өөрийгөө илэрхийлэх чадварыг шалгадаг.
8.Герман улсад ихэнх их сургуулиуд төгсөлтийн үнэлгээ буюу “Абитур”-ын дүнг гол шалгуур болгодог. Иймээс сурагчид олон жилийн турш тогтвортой суралцах шаардлагатай байдаг.
9.Бразилын ENEM шалгалт нь улсын хэмжээнд явагддаг хамгийн том шалгалтуудын нэг юм. Энэ шалгалтын үр дүнгээр их сургуульд элсэхээс гадна тэтгэлэг авах боломжтой байдаг.
10.Их Британид Оксфорд, Кембриж зэрэг их сургуулиуд тусгай шалгалт болон ярилцлага зохион байгуулдаг. Ярилцлагын үеэр сурагчийн мэдлэгээс гадна бие даан сэтгэх, асуудалд дүн шинжилгээ хийх чадварыг үнэлдэг.
