Бидний амьдралын хамгийн чухал, анхны алхам бүрийг гэрчлэх тэр үеүд яагаад насанд хүрсэн хойно манан мэт замхардаг юм бол? Эрдэмтэд үүнийг "Infantile Amnesia" буюу нялх үеийн марталт гэж нэрлэдэг.
Тархины "Программ" шинэчлэгдэх үйл явц
Нейропсихологич Фрэнсис Эсташийн тайлбарласнаар, 4 настай хүүхэд өмнөх сард үзсэн циркийн тоглолтоо кино шиг л тод санаж байдаг. Гэвч 10 нас хүрэх үед тэрхүү дурсамжийн "бичлэг" бүдгэрч, насанд хүрсэн хойноо бүрмөсөн устсан байдаг. Энэ нь хүүхдийн тархи мэдээлэл хүлээж авч чадахгүйдээ биш, харин түүнийг хадгалах "төв систем" нь насанд хүрэгчдийнхээс тэс өөр зарчмаар ажилладагт байгаа юм.
Шинэ эсүүд хуучин мэдээллээ бүдгэрүүлдэг үү?
Тархины инженерчлэл талаас нь харвал, бага насанд гиппокампус буюу ой санамжийн төвд шинэ нейронууд асар хурдтай үйлдвэрлэгддэг. Энэхүү эрчимтэй өсөлт нь өмнө нь үүссэн байсан сул холбоосуудыг эвдэж, шинэ мэдээллээр сольдог байна. Өөрөөр хэлбэл, тархи тань илүү том, илүү ухаалаг болохын тулд хуучин "хэрэггүй" файлуудаа автоматаар цэвэрлэж, зай гаргадаг гэсэн үг.
Хэл яриа ба "Би" гэх ухамсар
Бид дурсамжийг ихэвчлэн үгээр, түүх болгон хадгалдаг. Хүүхэд хэлд орохоос өмнө болсон үйл явдлууд хэл ярианы хэлбэрт ороогүй байдаг тул насанд хүрсэн хойноо түүнийг сэргээх "түлхүүр үг" олддоггүй байна. Мөн 2 нас хүртлээ хүүхэд өөрийгөө бусдаас тусдаа "бие хүн" гэдгийг бүрэн ухамсарладаггүй тул "миний түүх" гэж хадгалагдах суурь нь бүрдээгүй байдаг аж.
Сонирхолтой баримт: Таны санаж байгаа зүйл "жинхэнэ" үү?
Зарим хүмүүс "Би 2 настай байхдаа ингэж байснаа санадаг" гэж ярьдаг. Гэвч сэтгэл судлаачдын үзэж байгаагаар энэ нь ихэнхдээ "зохиомол дурсамж" байх магадлалтай. Гэр бүлийнхний тань ярьж өгсөн түүх, хуучин гэрэл зураг зэргийг тархи тань боловсруулсаар байгаад сүүлдээ "өөрийн дурсамж" мэтээр төсөөлөн хүлээж авдаг байна. Нобелийн шагналт зохиолч Патрик Модиано үүнийг "алдагдсан бага насны бүдэг бадаг дүр зураг" хэмээн дүрсэлсэн байдаг.
Хэдийгээр бид нялх багынхаа үйл явдлыг нэг бүрчлэн санахгүй ч тэр үед авсан хайр халамж, мэдэрсэн мэдрэмжүүд нь бидний зан чанар, тархины хөгжилд үүрд үлддэг. Тиймээс одоо байгаа дурсамжуудаа гэрэл зураг, тэмдэглэл хөтлөн баримтжуулж үлдээгээрэй!
Эх сурвалж: Le Monde, Scientific American
